برای بهتر شدن پویا لازم است تا نظرات شما را بدانیم. لطفاْ در همین قسمت نظرات ارزشمندتان را بنویسید و در ضمن به ۲ سوال زیر پاسخ دهید:

۱- سه مطلبی را که در این شماره قبل از بقیه مطالب خوانده اید به ترتیب کدامند؟

۲- سه مطلبی را که مطمئن هستید هرگز نمی خوانید کدامند؟

ما را همراهی کنید.

(برای مشاهده عکسها و متن کامل فایل پی.دی.اف را از منوی سمت چپ دانلود نمایید)

اگر به زمان گذشته برگردیم شاهد بعضی تحولات شگفت انگیز در کیهان خواهیم بود. نخستین ستاره‌ها متولد شده‌اند و نقش کیمیاگری خود را به گونه ای تحسین آمیز بازی کرده‌اند. ستاره‌های سنگین‌جرم و توده‌دار، چشم به هم زدنی بیش نزیسته‌اند.

چند میلیون سال تابیده‌اند و داغ بوده‌اند و به فنا رفته‌اند، از آنها فقط جنازه‌های متراکم و فشرده بجا مانده، ستاره‌های نوترون دار و سیاه چاله‌ها و ستاره‌های سبک که انرژی زیادی مصرف نمی‌کنند و میلیاردها سال زیسته‌اند و برخی از آنها هنوز هم در روزگار ما در قید حیات هستند.

می‌توان به دلیل‌های استوار انگاشت که این نسل اولیه‌ی ستاره‌ها به ویژه پر از ستاره‌های سنگین جرم و پرتوده در بعضی از کهکشانها بوده و خرمن انبوهی از فلزات را شامل می‌شده است و حدود یک میلیارد جنازه‌ی ستاره‌ای به شکل سیاه چاله‌ سطح این کهکشانها را پوشانده بوده است.

بعد ازگذشت یک میلیارد سال دیگر، این یک میلیارد سیاه چاله در در اثر نیروی قوه‌ی جاذبه‌ی خویش بسوی یکدیگر رفته‌اند و به هم جمع شده‌اند تا یک سیاه چال بسیارعظیم به اندازه جرم یک میلیارد خورشید در مرکز کهکشان تشکیل دهند. این سیاه‌چال بزرگ در کهکشان میزبان خود، ستاره‌هائی را که از مجاورش عبور کرده‌اند، ربوده و آنها را تکه پاره کرده و بلعیده است.

آنگاه گاز ستاره‌های پاره شده با شتاب تمام بسوی قلب سیاه چال افتاده و داغ شده و قبل ازآنکه از شعاع بی‌بازگشت بگذرد و اشعه‌ای نامرئی شود با تمام انرژی و قدرتش اطراف خود را با هزاران تابش، درخشنده کرده است و تابندگی اش هزار برابر کهکشان میزبان شده و به درخشندگی صد هزار میلیارد خورشید که به گردهم آمده باشند، رسیده و در اینجاست که یک کوازار متولد میشود.

اما برای ناظر زمینی کوازار چنان کوچک است که گوئی یک نقطه روشن و تاریک بیش نیست و اسم انگلیسی "تقریبا ستاره" (Quasi-Star) آن هم به همین مناسبت است و از خلاصه کردن همین لفظ است که کلمه کوازار (Quasar) ساخته شده. از سوی دیگر همین ظاهر ستاره مانند کوازار بود که در اوایل دهه شصت میلادی، ستاره شناسان را به کلی منحرف کرد، زیرا روشنائی تفکیک و تجزیه شده کوازار با نور هیچ ستاره‌ی شناخته شده‌ای مطابقت نداشت، تا آنکه در سال 1963 معما حل شد.

روشنائی کوازار مانند سایر ستاره‌ها بود، لیکن چنان به سمت قرمزی تمایل داشت که غیر قابل شناسائی بود. ‌هابل کشف کرده بود که هر چه روشنائی یک کهکشان به قرمزی تمایل داشته باشد آن کهکشان دورتر است. تمایل بزرگ کوازارها به سمت روشنائی قرمز معلوم می‌کرد که این تقریباً ستاره‌ها، در حد نهایی کائنات قابل رویت ما و خیلی دورتر از اغلب کهکشانها قرار گرفته‌اند و از آنجا که دورتر دیدن به معنای زودترها را دیدن است، مشخص می‌شود کوازارها امروزه بر ما به همان صورت ظاهر می‌شوند که در وقتی که کائنات هنوز در زمان جوانی‌اش بوده است و بیش از چند میلیارد سال نداشته است، ظاهرشده است. کوازارها تنها شاخص‌هایی هستند که ما درحال حاضر برای تعیین زمان تولد نخستین کهکشانها دراختیار داریم.

روشنایی کوازارها بر ما معلوم می‌کند که این کهکشانها محتوی فلزات بسیاری بوده‌اند و بنابراین بعد از نخستین نسل ستاره‌ها متولد شده‌اند و ستاره‌ها خود بین سه تا چهار میلیارد سال پس از انفجار بزرگ (Big Bang) پدید آمده‌اند. آیا ممکن است روزی ما بر همین اساس، یک کهکشان را، یک کهکشان موسوم به اولیه یا مقدماتی را در حال زائیده شدن و به هستی آمدن غافلگیر کنیم؟

شاید تلسکوپ‌های فضایی که نسبت به تلسکوپ هابل، هفت بار دورتر را می‌تواند ببیند، چشم‌های ما را در این پهنه بازتر کند و ما بتوانیم نمایش عظیم آتش بازی را که ستارگان نخستین در هنگام مرگ و انفجار خود، در گستره کائنات بر صحنه آورده‌اند، مشاهده ‌کنیم.

اما کهکشان‌های حامل کوازارها تنها کهکشان‌هائی نیستند که یک غول همنوع خوار را از پستان خود غذا می‌دهد. کهکشان‌های دیگری نیز که به کهکشان‌های فعال هسته موسومند در دل خود سیاه چاله‌هایی دارند و این سیاه چاله‌ها که ده تا صد برابر کم توده تر از سیاه چال کوازار هستند ضایعات کمتری وارد می‌سازند. لیکن همین سیاه چاله‌ها نیز با تکه کردن و بلعیدن ستاره‌ها مسئول پیدایش تشعشعات نیرومندی هستند که از اشعه‌ی گاما و X تا امواج رادیو را شامل می‌شود.

تلسکوپ‌های ساخته ی بشر که به تمام امواج الکترومغناطیس حساسند، در قلب برخی کهکشانها رویدادهای سرشار از شدت و خشونت را پیدا می‌کنند و بر ما آشکار می‌سازند. آری کائنات بی‌تغییر ارسطوئی، واقعاً مرده است.

(برای مشاهده عکسها و متن کامل فایل پی.دی.اف را از منوی سمت چپ دانلود نمایید)

چكیده: کاربرد انرژی خورشیدی، به عنوان منبعی تجدید‌پذیر، می‌تواند گامی در راستای جلوگیری از آلودگیهای محیطی و صرفه‌جویی در مصرف اندوخته‌های ارزشمند فسیلی مانند نفت وگاز طبیعی باشد. در این راستا و با بررسی الگوهای موجود بر روی سایت اینترنتی www.solarcooking.org  طرح ساخت دو نمونه خوراك‌پز خورشیدی ریخته شد. همچنین نمونه دیگری، توسط اعضا گروه طراحی گردید و مورد آزمایش قرارگرفت. [1] نتایج این آزمایش‌ها، نشان دهنده كارایی این نوع خوراك‌پزها در زمینه گرم كردن و پخت مواد غذایی چون تخم مرغ و سیب زمینی می‌باشد. همچنین این سیستم كارایی خود را در زمینه پاستوریزه كردن آب نشان داد. نتایج این پژوهش در همایش انجمن فیزیك ایران مطرح شد و به عنوان یكی از طرح های برگزیده كشوری معرفی گردید.

مقدمه: باكتری ها و ویروس های خطرناك موجود در مواد غذایی، در دمای 65 درجه سانتی گراد، یعنی دمای پاستوریزاسیون از بین می‌روند. دمای پخت مواد غذایی بین 82 تا 91 درجه سانتی گراد می‌باشد. همچنین وقتی آب تا دمای 65 درجه سانتی گراد گرم شود، ارگانیسم‌های خطرناكی كه باعث بیماری می‌شوند  از بین می‌روند، سالانه دو میلیون كودك در سراسر دنیا به خاطر آب آلوده جان خود را از دست می‌دهند! [2]

آیا می‌توان انرژی لازم برای پخت مواد غذایی و یا گرم كردن آن را به کمک انرژی خورشیدی تامین كرد؟ آیا می‌توان برای پاستوریزه كردن آب آشامیدنی از این انرژی استفاده كرد؟ از آنجا كه انرژی خورشیدی جزء منابع تجدیدپذیر انرژی به شمار می‌رود و منطقه ما نیز از نظر دسترسی به این منبع انرژی غنی می‌باشد، امكان استفاده از این انرژی برای اهداف ذکر شده، مورد بررسی قرار گرفت.

پیش بینی شد با ساخت یك جمع كننده مناسب انرژی خورشیدی می‌توان این كار را انجام داد. نكته‌ای كه در تمام مراحل كار مورد توجه قرارگرفت، بهره‌گیری از وسایل كم هزینه در جهت ساخت خوراك‌پزهای خورشیدی بوده است. در طول این طرح، سه عدد خوراك‌پز خورشیدی ساخته شد و آزمایش‌های متعددی جهت تایید بهره‌برداری و کنترل عوامل موثر در كاركرد خوراك‌پزهای خورشیدی، از جمله موضوعاتی چون تاثیر شرایط آب و هوایی و اثر گلخانه ای مورد بررسی قرار گرفت.[3]

آزمایش‌ها: بررسی کارکرد خوراک‌پزها در محوطه دبیرستان تربیت انجام گرفت. به این منظور محوطه مدرسه به دو ناحیه A و B تقسیم‌بندی شد. در هر آزمایش خوراك‌پز خورشیدی با زاویه‌ای قرار می‌گرفت که سایه اندکی درون آن ایجاد شود، این زاویه در گزارش ذكر شده است. همه این ملاحظات به خاطر تغییر موقعیت خورشید در آسمان می‌باشد و اینكه محل قرارگیری خوراك‌پز باید متناسب با موقعیت خورشید باشد.

بعد از جاسازی خوراك‌پز خورشیدی، هر 20 دقیقه دمای داخل آن اندازه‌گیری شد و بعد از بازه زمانی 1 ساعت، یک بشر، حاوی 50 سی سی آب داخل خوراك‌پز قرار گرفت. هر دو دمای، هوای داخل خوراك‌پز و دمای آب داخل آن هر 20 دقیقه ثبت شد. نمودار شماره1 كه مربوط به یكی از آزمایش‌ها می‌باشد،تغییرات دمای هوای داخل خوراك‌پز و دمای آب داخل آن را بر حسب زمان نشان می‌دهد.

نتایج: آزمایش‌ها وابستگی شدید سیستم را به شرایط آب و هوایی نشان داد به طوری كه در روزهای آفتابی دمای خوراك‌پز به 100 درجه سانتی گراد می‌رسید اما در روزهای ابری و نیمه ابری دمای بیشینه خوراك‌پز كاهش می‌یافت. همچنین آزمایش‌ها نشان دهنده تاثیر زیاد اثر گلخانه ای در كارایی این سیستم می‌باشد به نحوی كه بدون گذاشتن درپوش شیشه ای (حذف اثر گلخانه ای) دمای خوراك‌پز از 40 درجه سانتی گراد بیشتر نشد. با توجه به اینكه این خوراك‌پز دمای لازم برای پاستوریزه كردن آب (62 درجه سانتی گراد) را تامین می‌كند، از این سیستم می‌توان در این راستا استفاده كرد، به ویژه اینكه در شرایط اضطراری مانند وقوع زلزله و عدم دسترسی به آب پاكیزه می‌تواند بسیار مفید واقع شود.

دوره‌ها:

اجرای دوره های علمی تابستان " فیزیک / مقطع ابتدائی/مقطع متوسطه/ شیمی مقطع متوسطه"

اجرای دوره های علمی پژوهشی پروژه محور: "فیزیک مفاهیم پایه -انرژی خورشیدی –شیمی -زیست شناسی –مکانیک –الکترونیک –نجوم -کامپیوتر"

اجرای دوره علوم برتر ویژه دانش‌آموزان ابتدائی.

اجرای دوره آزمایشگاه فیزیک و شیمی برای معلمان متوسطه.

همایش‌ها:

اجرای همایش دانش پژوهان جوان شهر قدس با هدف آشنائی دانش‌آموزان متوسطه با چگونگی انجام پروژه در رشته های فیزیک –شیمی -زیست شناسی -نجوم.

همایش های آزمایشگاهی با شعار " یک روز آزمایش برابر با یک ماه تئوری "در مدارس پیش دانشگاهی متوسطه.

نمایشگاه:

برگزاری اولین نمایشگاه  عکس و کاریکاتور علمی

مسابقه‌ها:

برگزاری مسابقه علمی فیزیک به مناسبت هفته پژوهش (مقطع متوسطه)

برگزاری مسابقه داستان نویسی و شعر در زمینه های علمی (مقطع متوسطه)

برگزاری اولین مسابقه کتابخوانی علمی-آزمایشگاهی (مقطع ابتدائی)

در باره اهمیت کتابخوانی و ایجاد علاقه و انگیزه  در دانش‌آموزان در راستای استفاده از کتاب،سخنانی شنیده‌ایم. پژوهش‌سرا با هدف نهادینه کردن کتابخوانی و استفاده از آن و نمایش پیامدهای کتاب خواندن، مسابقه‌ای با عنوان "شعبده بازان کوچک" را اجرا نمود. در جریان این مسابقه به تعدادی از دانش‌آموزان دبستانی و علاقمند به کتابخوانی، که در کلاسهای علوم پژوهش‌سرا شرکت کرده‌اند، کتاب شعبده باز جوان نوشته جودیس کانویو با ترجمه فریدون اخوان ثالث معرفی شد. با توجه به این که برای شرکت در مسابقه از شرکت کنندگان خواسته شده بود که آزمایشها و شعبده‌بازی‌هایی را که در کتاب مطالعه می‌کنند اجرا نمایند، در نهایت تنها 7 نفر دانش‌آموز شجاع در این مسابقه شرکت کردند که اسامی آنان به شرح زیر است:

 بهنام علیجانی، امیررضا شقاقی، مائده مقدم، سونا شریفی، زهرا زارعی، الهام چراغی و فاطمه سیفی.

از جمله شعبده بازی هایی که در جریان مسابقه انجام شد: تیله ای که غیب می‌شود، برداشتن قالب یخ بدون دست زدن به آن، ماری که دوباره دم در می‌آورد و راز نمک را می‌توان نام برد.

تعدادی دانش‌آموزان علاقمند مقطع ابتدایی در جریان نمایش به عنوان تماشاگر در این برنامه حضور داشتند، که در آخر به شرکت در این مسابقه ابراز علاقه مندی کردند، بنابراین پژوهش‌سرا تصمیم دارد در صورت امکان این مسابقه را اردیبهشت ماه، در سطح منطقه برای علاقمندان اجرا نماید.